เมื่อถูกนิสิตถามว่า “จิตอาสา” คืออะไรค่ะ/ครับ อาจารย์

     ในขณะที่สอน นศ.ให้ฝึกทำสังคมมิติ ในรายวิชาการศึกษารายกรณี ก็ตั้งใจให้แต่ละคนระบุชื่อเพื่อนในห้องที่มีจิตอาสามากที่สุด 3 คน ก่อนจะได้ทำการวิเคราะห์ตามตารางสังคมมิติและผังสังคมมิติ ก็มี นศ.คนหนึ่งถามว่า “จิตอาสา” คืออะไรค่ะอาจารย์ และตามด้วยเสียงอื้ออึงจากอีกหลายคน คำถามนี้ทำให้ผมอึ้งไปพักหนึ่งก่อนที่จะอธิบายแก่ นศ.ไป ด้วยต้องทำใจยอมรับว่าวาทกรรมร่วมสมัยบางคำ อาจจะยังไม่แพร่หลายไปยังกลุ่มคนบางกลุ่ม และผมเชื่อว่าคงไม่ใช่ นศ.เหล่านี้ไม่มีจิตอาสา แต่คำว่าจิตอาสาเป็นคำอุปสรรคในการสื่อสารกับพวกเขามากกว่า

     จิตอาสาคืออะไร จากการที่ วราพร  วันไชยธนวงศ์, ประกายแก้ว ธนสุวรรณ และวรรณภา พิพัฒน์ธนวงศ์ ได้ทำการศึกษาการพัฒนากระบวนการสร้างจิตอาสาของนักศึกษาพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ เมื่อปี 2551 พบว่า “เป็นความสมัครใจ เต็มใจ ตั้งใจทำ และเสียสละทั้งแรงกายและแรงใจหรือทรัพย์สิน ในการทำกิจกรรมหรือสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทน และมีความสุขที่ได้ช่วยเหลือผู้อื่น โดยมีกระบวนการสร้างจิตอาสา มี 4 ประเด็นคือ  1) ปลูกฝังให้ตระหนักถึงความสำคัญของจิตอาสา 2) การเตรียมความพร้อมทั้งด้านร่างกายจิตใจ  ด้านความรู้ และการติดต่อสื่อสาร 3) การสร้างความเชื่อมั่นในตน  และ 4) การเข้าร่วมกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง”

     ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว มนุษย์ทุกคนล้วนมีจิตอาสาอยู่ในตัวเองอยู่แล้ว เช่นความหวังดีต่อผู้อื่น อยากช่วยผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทนนอกจากความสุขทางจิตใจแก่ตนเอง สำหรับคุณลักษณะของผู้ที่มีจิตอาสาควรจะมีทั้ง 4 ประการประกอบกันคือ 1) มุ่งประโยชน์ต่อส่วนรวม 2) เป็นไปด้วยความสมัครใจ 3) ไม่มุ่งหวังผลตอบแทนในรูปของอามิส สินจ้าง หรือรางวัล และ 4) เป็นการอุทิศกำลังกาย กำลังใจ และเวลาให้แก่ส่วนรวม

~ โดย ชายขอบ บน กันยายน 4, 2008.